خانه / آموزش و پژوهش / فرهنگ مطالبه گری زیر تیغ آشوب/بی قانونی دانشگاه ها را تهدید می کند

فرهنگ مطالبه گری زیر تیغ آشوب/بی قانونی دانشگاه ها را تهدید می کند

فرهنگ مطالبه‌گری و آشنایی به ویژگی‌های آن، ازجمله نکته‌ای بود که دانشجویان معترض دانشگاه تهران آن را فراموش کرده و موجب شکل‌گیری حوادث تلخ و زننده شدند.

برآورده کردن درخواست‌های دانشجویی و تشکیل اتحادیه و صنف‌های دانشجویی برای رفع این مهم، ازجمله موضوعاتی است که با گسترش مراکز آموزش عالی و تعداد دانشجویان مورد توجه مسئولین و نهادهای آموزشی کشور قرار گرفته است. این موضوع ازجمله حقوقی است که دانشجویان می‌توانند از آن دفاع کنند؛ اما از طرفی دیگر، پیگیری قانونی و صحیح مطالبات و رفع مشکلات و مسائل آموزشی و رفاهی و دیگر مسائل موجود در زمینه تحصیلی از سوی دانشجویان امری بدیهی است که مخالفت با آن و عدم اجرای آن از سوی دانشجویان، می‌تواند مسائل و مشکلاتی افزون بر آنچه وجود دارد را حاصل شود. در نتیجه اتفاقی که دیروز در دانشگاه تهران افتاد و عده‌ای درخواست نقض قوانین را از مسئولین داشتند، تعجب و حیرت افراد جامعه را برمی‌انگیزد.

ماجرا را می‌توان از دو زاویه مورد بررسی قرار داد که گزارش‌های منتشر شده حاکی از این دو مهم بوده‌اند: سه هفته گذشته ۲ هزار نفر از دانشجویان و اساتید دانشگاه تهران با ارسال نامه‌ای به دکتر نیلی رییس دانشگاه تهران از وی درخواست می‌کنند به وضعیت زننده حجاب و قانون‌شکنی در دانشگاه رسیدگی کند که با کم توجهی مسئولین دانشگاه تهران مواجه می‌شود. وضعیت به همان منوال پیش می‌رود تا اینکه یک تشکل دانشجویی با ارسال نامه‌ای به ریاست دانشگاه به تذکر حجاب در سطح دانشگاه اعتراض می‌کند. در بخشی از نامه این تشکل که مورد استقبال رسانه‌های ضد انقلاب قرار گرفت، آمده: «طی هفته اخیر، مشاهداتی پیرامون تذکر حجاب در سطح دانشگاه و سخت‌گیری در ورود بانوان به دانشگاه به‌ علت نوع پوشش، با همراهی مأمورین حراست دانشگاه و نیز ضبط کارت دانشجویی عده‌ای از دانشجویان و تهدید به حضور در کمیته‌ی انضباطی گزارش شده که مایه تاسف است».

از طرف دیگر و از منظر زاویه دوم، حفظ حرمت ماه مبارک رمضان ازجمله موضوعاتی است که هرساله مورد توجه مراکز آموزشی بوده و اجرای آن از مهم‌ترین وظایف این مراکز در این ماه مبارک می‌باشد. حاصل این تدبیر در یکی دو سال گذشته، بخش‌نامه‌ای بوده که تمام دانشگاه‌ها را ملزم می‌کند محلی را برای خوردن و آشامیدن کسانی که نمی‌توانند روزه بگیرند، تخصیص بدهند.

به گفته معاون فرهنگی دانشگاه تهران، این بخش‌نامه امسال هم به کلیه واحدهای دانشگاه تهران ابلاغ شد و همه دانشکده‌ها مکلف شدند فضایی برای کسانی که نمی‌توانند روزه بگیرند، فراهم کنند. اما اجرای این بخش‌نامه در دانشگاه تهران با حاشیه‌هایی همراه شد که ناراحتی گروهی از دانشجویان را در پی داشت.

در پی این اتفاقات حوالی ظهر دیروز(دوشنبه ۲۳ اردیبهشت ماه) چندین نفر از دانشجویان در مقابل پردیس هنرهای زیبای این دانشگاه جمع شده و اقدام به سر دادن شعارهایی در مخالفت با اجرای برخی قوانین و بخشنامه‌ها با محوریت حجاب می‌کنند. دانشجویان مخالف عقیده دارند که پوشش حجابشان تضادی با قوانین کشور ندارد و پوششی که در دانشگاه دارند، همان پوشش در سطح شهر و جامعه است.

پس از تجمع این گروه از دانشجویان که در مخالفت با درخواست اجرای ضوابط کامل پوشش دانشجویان دختر در محوطه دانشگاه برپا شد، گروهی از دانشجویان دانشگاه نیز در حمایت از دستورالعمل صادره دانشگاه و مخالفت با دانشجویان معترض، تجمع کردند. همزمان با برگزاری این تجمع تعداد قابل توجهی از اساتید و دانشجویان دانشگاه تهران هم با سر دادن شعارهایی همچون«بی‌حجاب حیا کن دانشگاه را رها کن» و «دانشگاه اسلامی جایگاه قانون شکن نیست» اعتراض خود را به برگزاری تجمعات ساختارشکنانه اعلام می‌کنند.

این تجمع در حالی برگزار شد که در روزهای اخیر برخی با انتشار فراخوان‌های گسترده در فضای مجازی و برخی کانال‌های ضد انقلاب، دانشجویان دانشگاه تهران را به برگزاری تجمع دعوت می‌کردند. یک شب پیش از بلواها، یعنی یکشنبه ۲۲ اردیبهشت، کانال تلگرامی «آمدنیوز» که صدای طبل رسوایی‌اش را همه شنیده‌اند، فراخوانی برای تجمع در اعتراض به آنچه «اجرای طرح‌های حجاب و عفاف» خوانده بود منتشر کرد.

حضور چشمگیر دانشجویان و اساتید دانشگاه تهران که بر اساس فراخوان‌های منتشر شده، می‌دانستند امروز قرار است تجمع ساختارشکنانه و علیه اجرای قانون صورت گیرد در محوطه پردیس هنرهای زیبا موجب شد که تجمع کنندگان مخالف اجرای قانون نتوانند صدای خود را به گوش دانشجویان دیگر برسانند.

به همین دلیل با حرکت در محوطه دانشگاه سعی کردند دانشجویان دیگر را با خود همراه کنند و همزمان هم شعارهایی ساختارشکنانه سر می‌دادند. برخی از دانشجویان هم می‌گویند بیشتر تجمع کنندگان از بیرون دانشگاه آمدند و تا ساعت ۱۲ حراست کارت‌های دانشجویان را چک نمی‌کرد.

حرکت تجمع‌کنندگان در محوطه دانشگاه و سر دادن شعارهای قانون‌شکنانه ضمن ایجاد التهاب در فضای دانشگاه باعث ایجاد درگیری‌هایی میان آن‌ها و سایر دانشجویان هم شد. در پی این حوادث و اتفاقات، سالن آمفی‌تئاتر شهید آوینی به مکانی برای یک گفتگوی آزاد درباره این ماجرا تبدیل می‌شود.

سرسنگی معاون فرهنگی دانشگاه از جزئیات بخشنامه جدید گفت و اینکه اصلا بحث حجاب و عفاف در آن مطرح نبوده است. پس از آن، جوِّ آمفی‌تئاتر پردیس هنرهای زیبا ملتهب شده و شماری از دانشجویان روی سن با معترضین درگیری فیزیکی پیدا کردند. صحنه‌های زشت درگیری روی سنِ این سالن ازجمله اتفاقاتی بود در پایان با وساطت و مدیریت دانشجویان دیگر و برخی مسئولان دانشگاه خاتمه یافت.

مطالبه‌گری صحیح و درست، نقطه کور دانشجویان معترض

منظور از مطالبه‌گری اجتماعی حساس و پیگیری ‌بودن مردم نسبت به حقوق اجتماعی‌‌شان است که در قوانین کشور تصریح و تاکید شده است. مطالبه‌گری اجتماعی به این معناست که افراد جامعه با تعامل سازنده بتوانند مطالبات واقعی خود را به یک خواست عمومی تبدیل کرده و بدین ترتیب نهادهای مسئول را وادار به واکنش منطقی کنند؛ در واقع مطالبه‌گری اجتماعی فرآیندی است که معلول اراده شهروندان بوده، به گونه‌ای که خیر عمومی انعکاس منطقی کنشگری اجتماعی باشد.

از جمله موضوعاتی که در رابطه با اتفاق دیروز در دانشگاه تهران مطرح می‌شود این است که اعتراض دانشجویان مخالف بخشنامه تا چه میزان با قوانین و مقررات کشور سنخیت داشته است؟ مخالفت با پوشش اسلامی و بخشنامه‌هایی که در ماه مبارک رمضان به مراکز علمی در جهت حفظ حرمت این ماه مباک اعلام می‌شود، یکی از مهم‌ترین دلایل مطالبه‌گری ناصحیح این دانشجویان می‌تواند باشد. تعامل سازنده این دانشجویان با مسئولین دانشگاهی و پیگیری قانونی درخواست خود و انتخاب نماینده برای مذاکره با گروه مخالف یا مسئولین ازجمله کارهایی بود که این دانشجویان می‌توانستند از همان ابتدا انجام دهند.

بطور کلی مطالبه، بخصوص در ابعاد اجتماعی باید متضمن ارزش‌های واقعی و آرمان‌های آن جامعه باشد و مغایرتی با قانون و عرف حاکم بر آن جامعه نداشته باشد.

از طرف دیگر مطالبه‌گری بطور کلی بر دو شیوه سازماندهی شده، رسمی و ساختار یافته و بالعکس فردی، غیر رسمی و خود جوشانه صورت می‌پذیرد. مطالبات اجتماعی کمتر احتمال دارد که در قالب کنشگری فردی محقق شود، زیرا این مفهوم باید در قالب تشکیل اصناف، تشکل، انجمن‌ها یا سندیکا‌ها محقق شود، لذا پیش نیاز تحقق مطالبات اجتماعی اقدام از طریق سازمان‌های واسطه یا مردم نهاد است؛ در واقع هر کدام از این نهادهای مدنی، طیف بزرگی از افراد جامعه را نمایندگی می‌کنند.

کنش جمعی نه تنها از هزینه‌ها و پیامدهای منفی مطالبه‌گری فردی می‌کاهد، بلکه به شکل قدرتمندتری وارد حوزه گفتگو و چانه‌زنی خواهد شد. به عبارتی، مطالبات اجتماعی اگر به شکل فردی و جزیره‌ای پیگیری شود، نه تنها به نتیجه مطلوبی منجر نمی‌گردد، بلکه تجربیات ناخوشایند در گذشته باعث می‌شود که افراد جامعه مسئولیت‌پذیری‌شان را از دست داده و دچار نوعی بی‌تفاوتی اجتماعی شوند، لذا تقویت فراخوان‌ها، تشکیل انجمن‌ها و وجود احزاب به معنای واقعی از عوامل زمینه‌سازی است که فرهنگ مطالبه‌گری جامعه را افزایش می‌دهد.

یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌ها و کارکردها در این امر رسانه‌ها می‌باشند و در انواع شکل‌های مختلف آن مثل مطبوعات، سایت‌ها و پایگاه‌های خبری و تحلیلی، صدا و سیما و… بروز می‌یابند. رسانه‌ها می‌توانند هم محلی جهت آموزش شهروندی جهت آشنایی با حقوق شهروندی و راه‌ها و شیوه‌های مطالبه‌گری باشند و هم خود به تنهایی از ارکان اصلی در این مسیر جهت مبارزه با فقر، فساد و تبعیض در جامعه و چشم ناظر مردم و کارشناسان فن و نخبگان در جهت ارائه راهکارهای کارشناسانه، پیشگیری و کمک به رفع مشکلات جامعه و بی‌کفایتی سیستم مدیریتی باشند.

همانطور که اشاره شد، خبرها و درخواست‌های منشتر شده از سایت و کانال‌های اجتماعی که صلاحیت دانشجویان را در اعتراض و تشویش دیده‌اند، ازجمله عوامل زمینه‌ساز اتفاقات دیروز بوده است. سازماندهی این تجمعات و اعتراضات برپایه این منابع ازجمله عوامل دیگری است که می‌تواند وجود فرهنگ مطالبه‌گری در این گروه از دانشجویان و منابع‌شان را زیرسوال ببرد.

مطالبه‌گری اجتماعی به معنای رفتارهای خشونت‌آمیز یا برعکس، سکوت در برابر نابسامانی‌های اجتماعی نیست بلکه ما باید کنشگری هوشمند، منطقی و دموکراتیک باشیم تا بتوانیم در سایه نظام اجتماعی، در اصلاح و حل مسائل اجتماعی سهم برجسته‌ای داشته باشیم؛ در واقع مسئولیت‌پذیری و مطالبه‌گری اجتماعی دو مؤلفه مهم و زیربنایی برای توسعه همه جانبه و رفاه اجتماعی است.

اگر بهترین مطالبات هم به شیوه ناصحیح و از راه‌های غیرقانونی دنبال شود نه تنها به نتیجه مورد نظر نمی‌رسد، چه بسا معکوس و به ضد خودش تبدیل شود. نحوه ابراز و چگونگی پیگیری از جمله موضوعاتی است که این دانشجویان باید بدان تذکر داده شوند و مورد توجه قرار دهند. ابراز و پیگیری نامناسب مطالبات صحیح، مثل سخن حقی می‌ماند که با الفاظ و واژگان زشت و رکیک بیان شود.

ازجمله ویژگی‌های دیگر مطالبه‌گری صحیح، تشخیص درست و صحیح مطالبه شونده است. یعنی اینکه بدانیم مطالبه خود را از چه فرد یا مرجعی درخواست نماییم. به عنوان مثال اگر کسی خواستار رفع مشکل تلفن ثابت منزل خود است، به اداره آب و فاضلاب مراجعه کند، بدود تردید مشکل مخابراتی منزلش حل نخواهد شد.

انتخاب زمان مناسب از دیگر خصیصه‌های مهم فرهنگ صحیح مطالبه‌گری است. در همان مثال قبلی، اگر کسی که خواستار رفع مشکل تلفن ثابت منزل است، نیمه شب یا روز تعطیل به اداره مخابرات مراجعه کند، به خواسته خود دست نخواهد یافت.

بدین منظور انتخاب زمان درست و بجای درخواست از سوی دانشجویان می‌توانست اتفاقات خوشایندتری را رقم بزند. همچنین پیگیری این درخواست از مسئولین دانشگاهی و نشست و برخاست با دست‌اندرکاران بخشنامه‌های صادر شده و ارائه دلایل و استدلال‌هایشان در جهت مخالفت با این بخشنامه‌ها می‌توانست این دانشجویان را قانع‌تر کند.

در پایان ذکر این نکته خالی از لطف نیست که نیاز است دولت، صاحبنظران، نخبگان و سازمان‌های مردم نهاد با همکاری و همدلی سعی در برنامه‌ریزی جهت فعالیت‌های آموزشی، فرهنگی و بسترسازی حمایتی برای گروه‌های مختلف خانواده، مدارس و اجتماع پیش رو جهت فعالیت‌های جمعی و سازمان‌های مردم نهاد و برون رفت از چالش‌های موجود داشته باشند و این امر نیاز به هدف‌گذاری و تصمیمات کوتاه‌مدت و بلندمدت دارد تا از این مسیر، توسعه پایدار در شاخص‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ایجاد شود.

از طرف دیگر فرهنگ‌سازی مطالبه‌گری در میان دانشجویان و همچنین آشنایی دانشجویان به نحوه درخواست‌های خود و همچنین قوانین و مقررات کشور ازجمله موضوعاتی است که محصلین دانشگاهی باید مدنظر داشته باشند. دانشجویان مخالف با دید عمیق‌تر نسبت به نحوه اعتراض و درخواست‌های خود و چگونگی پیگیری آن می‌توانستند دلیل لازم و کافی برپایی آشوب و تشویش در محیط آموزشی نبانشد و این مهم را موضوع رسانه‌های مخالف نکنند. این دانشجویان باید بدانند که در کشوری اسلامی با قوانین اسلامی زندگی و تحصیل می‌کنند و مخالفت با پایه‌های این قوانین نمی‌تواند اوامرشان را تحقق بخشد.

منبع: خبرگزاری علم و فناوری

درباره jameye no

پیشنهاد بررسی

جایگاه دانشگاه‌های ایران در رتبه بندی جهانی +جدول

جامعه نو: نظام‌های رتبه بندی دنیا با شاخص های مورد نظر خود عملکرد دانشگاه های …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *